Casus Jasper
Jasper (45) is werkzaam als psychiater bij een crisisdienst binnen de ggz. Hij werkt drie dagen per week en woont met zijn vrouw en zoon in Utrecht. Naast zijn werk vervult hij een intensieve mantelzorgrol voor zijn moeder, die te maken heeft met vergevorderde dementie (ziekte van Alzheimer), en in mindere mate voor zijn zus, die een autismespectrumstoornis heeft.
Jaspers moeder woont nog zelfstandig in Apeldoorn. De mantelzorg die Jasper levert, is intensief. Hij helpt met huishoudelijke taken, onderhoud van huis en tuin, vervoer naar afspraken en medische begeleiding. Door de afnemende cognitieve vermogens van Jaspers moeder moet Jasper ook vaak optreden als haar ‘tolk’ in contacten met zorgverleners. Een uur reistijd heen en terug maakt deze zorgtaak fysiek belastend.
Een recent incident waarbij zijn moeder ’s nachts een hete kraan had laten openstaan, benadrukte voor Jasper de urgentie van professionele opvang. “Het had ernstig kunnen aflopen. Ik ben opgelucht dat ze binnenkort naar een verpleeghuis kan, maar tot die tijd blijft het zwaar.”
Zijn zus is deels zelfredzaam, maar afhankelijk van openbaar vervoer. Zij ondersteunt waar mogelijk, maar Jasper biedt een wakend oog en behoudt overzicht over de situatie van zijn moeder. Jasper en zijn zus worden ondersteund in de vorm van dagbesteding, huishoudelijke hulp en digitale thuiszorg, maar dit is op de langere termijn niet meer toereikend.
Werksituatie
Jasper werkt bewust drie dagen per week. Hij koos voor een 3×9-urige werkweek zodat hij enige flexibiliteit heeft binnen de diensten van de crisisdienst. Het team waarin hij werkt is begripvol. Ook heeft hij goede afspraken gemaakt met collega’s voor waarneming wanneer hij er niet kan zijn.
“De flexibiliteit binnen de crisisdienst helpt me enorm. Ik kan ad hoc overleggen met collega’s of even bellen met mijn zus, zonder dat het mijn werk schaadt. De werkdruk is er, maar ik voel me gesteund.”
Naast zijn werk en mantelzorg wil hij ook beschikbaar zijn voor zijn zoon en tijd overhouden voor zichzelf en zijn gezin. Extra dagen werken is voor Jasper niet aan de orde. Hij kreeg vanuit de organisatie wel eens het verzoek om uit te breiden, maar dat is voor hem simpelweg niet haalbaar.
Wensen en belemmeringen
Als alles mogelijk zou zijn, zou Jasper graag een opleiding willen volgen, bijvoorbeeld cultuurwetenschappen of iets op systeemtherapeutisch vlak. Hij zoekt intellectuele uitdaging, maar ervaart daar momenteel geen ruimte voor. Het is alsof een vlammetje dooft. Hij zit nu deze fase uit, maar dat is soms best frustrerend.
Reflectie op mantelzorg en werk
Jasper ervaart de combinatie van werk en mantelzorg als intensief, maar werkbaar dankzij flexibiliteit, begrip van collega’s en duidelijke keuzes. Zijn ervaring onderstreept de hoge tijdsbelasting van mantelzorg, naast de emotionele impact. “Mijn moeder functioneert op sommige vlakken als een kind. Je hebt eigenlijk een volwassen kind in huis waarvoor je verantwoordelijk bent. Dat is te vergelijken met de zorg voor jonge kinderen, alleen is het verdrietiger – je ziet iemand achteruitgaan.”
Hij ervaart veel begrip van collega’s, vooral omdat dementie een herkenbare aandoening is. In contact met cliënten ziet hij echter soms onrealistische verwachtingen. “Ook ik heb moeten leren hoe je omgaat met een ouder met dementie. Dat is een zoektocht die je zelf moet maken.”